Wanneer het kwik stijgt tot tropische temperaturen komen er regelmatig vragen bij De Juridische Helpdesk binnen of men dan nog mag en moet werken. 

 

De Arbo-wet gaat er vanuit dat de werkgever er voor het grootste deel van de tijd voor zorgt dat het klimaat in de werkomgeving comfortabel is. De definities van wat als comfortabel moet worden beschouwd, zijn uitgewerkt in de beleidsregels; de comfortbeleving is afhankelijk van de temperatuur, de stralingstemperatuur, de luchtvochtigheid, de luchtsnelheid, het metabolisme of de arbeid die wordt verricht en de kledingisolatie. De laatste twee factoren hangen nogal af van het werk dat moet worden uitgevoerd en hoe men daarbij gekleed moet gaan. In de beleidsregels zijn de grenzen aangegeven van het comfortgebied. Bijvoorbeeld bij rustige kantoorarbeid met luchtige zomerkledij ligt het comfortgebied tussen de 22 en 26 °C, bij schoonmaakwerk in zomerkleding tussen de ca. 16 en 21 °C en bij lopen in een uniform zonder jasje tussen de ca. 18 tot 23 °C. Dit als er geen sprake is van direct zonlicht, de luchtvochtigheid een gemiddelde waarde heeft (ca. 50 %) en er geen sprake is van een duidelijke lucht stroom. Bij direct zonlicht (stralingswarmte) zal men het sneller als te warm ervaren. Dit geld ook voor een hogere luchtvochtigheid, maar bij een hogere luchtsnelheid is dat juist weer net andersom. 

De Arbo-wet verplicht werkgevers niet om 100 % van de tijd te zorgen voor een comfortabel klimaat; 90 % van de tijd is in principe voldoende. Dit staat dan nog los van een zekere overmacht in het geval zich bijvoorbeeld een extreem warme zomer voordoet. 

Ondanks deze ruimte die de wet aan de werkgevers laat is het toch verstandig om een aantal maatregelen te nemen. Als medewerkers echt last hebben van de warmte zal het zo zijn dat de productie van die medewerkers zal afnemen en mogelijk zal ook de kwaliteit van de arbeid afnemen omdat er meer fouten worden gemaakt. Het is dus ook in het belang van de werkgever dat deze toch probeert de situatie te optimaliseren. Hiervoor zijn de volgende vuistregels te geven: 

 

Binnenwerk 

Globale grenzen naar de aard van het werk: 

Als de temperatuur boven het maximum uitkomt moet er zoveel als redelijk is gedaan worden om de belasting zo laag mogelijk te houden: 

  

Bij werkzaamheden in de open lucht zijn de wettelijke normen voor binnenklimaat niet van kracht. Toch is de beleving van het klimaat dezelfde als binnen en gelden er feitelijk dezelfde grenzen, waarbij er in de regel van de hogere temperaturen moet worden uitgegaan omdat er meestal sprake is van een voelbare luchtstroom. 

Als de temperatuur boven het maximum uitkomt er zoveel als redelijk is gedaan worden om de belasting zo laag mogelijk te houden: 

Naast het gevaar van hitte-stress (heat-stress) speelt ook mogelijk langdurige blootstelling aan direct zonlicht (UV-straling) mee. En daarmee het gevaar van huidkanker. Bovendien kan een teveel aan UV-straling ook een negatief effect op het afweersysteem hebben. Een aantal vuistregels om de risico’s te verminderen: 

Bijzondere aandacht moet uitgaan naar mensen die niet gezond zijn, bepaalde medicijnen gebruiken en vrouwen die zwanger zijn. 

Gezondheidsklachten die een extra risico met zich meebrengen zijn met name problemen met hart en longen, maar ook een hoge bloeddruk, overgewicht en een sterk ondergewicht. 

Medicijnen die van invloed zijn, zijn bijvoorbeeld bètablokkers, anti-cholinergische geneesmiddelen, digitalis, barbituraten en stimulerende middelen. 

Zwangere vrouwen mogen niet worden blootgesteld aan een oncomfortabel klimaat. Volgens de regels is dat de temperatuur die hoort bij een PMV-waarde (zie verderop in dit artikel) van 0,85. In de meeste arbeidssituaties zal het dan gaan om ca. 26 à 27 °C en bij heel rustig, zittend werk tot ca. 28 °C. 

Resumé 

Hoge temperaturen zijn belastend voor de (werkende) mens. In de wet en regelgeving is goed vastgelegd welke klimaatomstandigheden bij verschillende soorten van werk en bij verschillende kleding, als comfortabel worden ervaren. Werkgevers moeten naar streven om bij werkzaamheden binnen ten minste 90 % van de tijd zo’n comfortabel klimaat te realiseren. 

Om in periode dat het toch oncomfortabel warm is te kunnen werken zijn er verschillende maatregelen te nemen: in plaats (schaduw), in tijd (niet op het heetst van de dag), in het werk (minder intensief, meer rustpauzes) en in voorzieningen (drinken beschikbaar, schaduw creëren). Van werkgevers mag worden gevraagd deze maatregelen naar redelijkheid te nemen. 

Extra belastend kan de warmte zijn voor ongezonde mensen, mensen die medicijnen gebruiken en zwangere vrouwen. 

Wet en regelgeving 

In het arbobesluit en de bijbehorende beleidsregels zijn, vrij vertaald, de volgende ‘eisen’ opgenomen. 

Arbobesluit Artikel 6.1 Binnen- en buitenklimaat 

In de daar genoemde methode wordt met behulp van formules voorspeld hoeveel mensen een bepaald binnenklimaat wel of niet behaaglijk vinden. 

De ingewikkelde berekeningen met die formules leveren een zogenaamde PMV-waarde op ('Predicted Mean Vote') die volgens de arbobeleidsregel tussen -0,5 en +0,5 moet liggen. 

 

De beleidsregel heeft gelukkig ook een eenvoudig alternatief: het binnenklimaat is gelijkmatig en behaaglijk als minder dan 10% van de mensen klachten kenbaar maakt. 

 

Adder onder het gras in de tekst van de arbobeleidsregel: "een overschrijding van die grenzen gedurende 10% van de verblijfstijd is acceptabel."